«Πλυσταριό»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 60x70
2014

Μια γωνιά γεμάτη μνήμες
απ’ τις χαρές, τον μόχθο, τον σκοπό
και οι φωνές μικρών παιδιών
αντιλαλούν ακόμη στα πεζούλια
και στα μικρά πλατέματα.

Ο σκοπός
στην καθημερινή του εκδήλωση.
Αχολογάει η ρεματιά
λαμποκοπούν οι βρύσες
και πλένουν και λευκαίνουνε
στα κρύα τα νερά,
του ήλιου τις χρυσές αχτίδες

(από την λαϊκή μας παράδοση)





«Ελαιοτριβείο»
Ελαιογραφία σε λινάτσα, 60x70
2013

Τροχός της ζήσης ειν’ κι αυτός
όπου κεντά κι αλέθει την ίδια τη ζωή.

Καρπός γεμάτος δύναμη
γενιές να θρέψει
να διαβούν στης ζήσης τα σοκάκια.

Ευλογημένος ο καρπός
της ίδιας της ζωής κομμάτι πολύτιμο
είσαι συ στο διάβα των αιώνων.





«Τα στάχυα»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 60x70
2012

Χρυσόξανθα τα στάχια σου ανεμίζουν
στο απαλό φύσημα του αγέρα.

Πικρό το διάβα σου,
μα ελπίδα περισσή στα σπλάχνα σου,
γενιές να θρέψεις
έγνοια σου μοναδική.





«Χαλάσματα σχολείου στο χωριό Γλυκύ»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
2013

Σε πήραν τα σχολεία σου
τα ομορφοχτισμένα
μα τα παιδιά μαθαίνουνε
τα γράμματα στα ξένα.

Φ. Τζαβάρα





«Ελαιώνας»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
2010

Στην Ίμβρο το μάζεμα της ελιάς δε γινόταν με ράβδισμα,
αλλά με άρμεγμα. Δηλαδή δεν χρησιμοποιούσαν μεγάλες
ξύλινες ράβδους, για να ρίξουν τις ελιές από το δέντρο, αλλά
τραβούσαν με τα χέρια τα κλαδιά και τις έκοβαν. Έτσι δεν
τραυματιζόταν ο καρπός και το δέντρο.





«Καταρράκτης της Ίμβρου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
2013

Πολύβοος κι ορμητικός
τα γάργαρα νερά κυλά
από τα κλήτη των βουνών φερμένος.

Έγνοια το πότισμα της γης
καρπούς να δώσει με απλοχεριά
σε τόπους που διαβαίνει.

Και μεσ’ τη νύχτα αντιφέγγισμα σκορπά
ασήμι αστραφτερό στο φως των άστρων
να θρέψει τη ζωή θαρρώ,
ν’ ανθίσει, να καρπίσει, να σμίξει με τη θάλασσα
σ’ αγκάλιασμα μεγάλο με του πελάγου τα νερά,
αλαργινά ταξίδια να κινήσει,
ύμνους από τόπους ιερούς
γλυκά να μεταφέρει.





«Ερήμωση»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2012

Σε πήραν τα χωράφια σου
του κάμπου όλα πέρα
όμως θα σπέρνεις τις πλαγιές
για να μιλάς στον ήλιο σου,
κάθε πρωί κι εσπέρα.

Φ. Τζαβάρα





«Βρύση στο Ευλάμπιο»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2013

Αγέρωχη στου χρόνου τα περάσματα,
επιβλητική στέκει στου κόσμου σου την σιωπή.

Μνήμες από γάργαρο νερό
απ’ τα σωθικά σου ν’ αναβλύζει.

Ντυμένη ακόμα με φτιασίδια στολισμένη, αγέρωχη, όμορφη, στέρεα.

Πόσες εικόνες έχεις να μας δείξεις,
μνήμες πολλές για να μας πεις.

Οι νιές τραγούδια και χαρές
κι έρωτες να διηγούνται,
κι εσύ όλα τούτα τα κρατάς
καλά κρυμμένα σαν μυστικά
στου χρόνου τα περάσματα
όλα τους ξεχασμένα.





«Το θαύμα της φύσης-Κασκαβάλια»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2013

Ένας μύθος λέει πως κάποτε ζούσε εκεί κοντά μια γριά που είχε πολλά πρόβατα.
Ήταν τσιγκούνα και στριμμένη.
Έφτιαχνε πολλά κεφάλια τυριών, που τα στοίβαζε το ένα πάνω στο άλλο.
Κάποτε έπεσε πείνα στο κοντινό χωριό, γιατί υπήρχε
Μάρτη μήνα πολύ κρύο και χιόνια, και τα αιγοπρόβατα ψόφησαν όλα.
Η γριά δε συγκινήθηκε καθόλου για να βοηθήσει τους χωριανούς,
παρά περηφανευόταν κι από πάνω που εκείνη δεν είχε πάθει τίποτα.
Ο Θεός αγανάκτησε μαζί της και, για να την τιμωρήσει, πέτρωσε τα τυριά της.
Αυτά είναι τα Κασκαβάλια, που σημαίνει κεφάλια τυριού.





«Ηλιοβασίλεμα με θέα την Σαμοθράκη»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2013

Ο ήλιος εβασίλεψε,
ρόδινο τ’ ακρογιάλι.

Στο βλέμμα σου εμπρός
η Σαμοθράκη εστάθη,
πανώρια θεά
του μύθου πλανεύτρα.





«Ατενίζοντας το άγνωστο»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2012

Το φως της ελπίδας σε καλεί
για να διαβείς, να φθάσεις μέσα στο φως,
για να λουστείς, όμορφα να κεντήσεις την ζωή.

Το όνειρο να φθάσεις
στην απλωσιά του κόσμου,
σ’ οδηγεί στου ονείρου την δικαίωση,
το φως και η ελπίδα σ’ αγκαλιάζουν.

Το όνειρο στηρίζει τη ζωή
και συ συνοδοιπόρος
του απλώνεις τα χέρια
να τ’ αγγίξεις,
να γίνεις ένα μαζί του.





«Σύμβολο του μόχθου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2011

Ζωσμένα με το χρυσό φως του ήλιου
υψώνετε το ανάστημά σας,
κρατώντας τον χορό της ζωής
και στα σπλάχνα σας την ίδια τη ζωή.

Η πεμπτουσία του μόχθου
στη δικαίωση της συγκομιδής.

-----

Το στάχυ, για να ’χει στη ράχη πολύ καρπό,
λυγάει στη γη και λέει σ’ αγαπώ!

Δρεπάνι το πιάνει, και χάνει τη μάνα του,
αμάν ζωή, ψωμί μου ζεστό!

(στίχοι από το τραγούδι της Α.Πρωτοψάλτη: «Δόξα να λες»)





«Ό,τι απέμεινε»
Κάρβουνο και παστέλ σε μουσαμά, 50x60
2011

Στέκονται σιωπηλά μες τα χαλάσματα
ακίνητα, μοναχικά,
στην ανυπαρξία της ζωής,
γεμάτα μνήμες που ιστορούν
το πέρασμα των μακρινών καιρών.

Τότε που η ζωή
μοιράστηκε μαζί τους
και τις χαρές και τους καημούς.

Και τώρα,
μνήμες έμειναν μονάχα
να μαρτυρούν το πέρασμα
άλλων καιρών.





«Ανατολή στην Ίμβρο»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 60x70
2013

Δεν είσαι συ μόνον που μας αγαπάς
είμαστε κι εμείς, που είδαμε το ρόδισμα της χαραυγής
που σ’ αγαπήσαμε και η ψυχή μας που σ’ αγκάλιαζε μας καλεί
κάτω από τον ουρανό μας πάνω στη γη μας
που μας δένουν τόσες ζωές και τόσες μνήμες
να μαζέψουμε τις χαμένες ελπίδες.

Φ. Τζαβάρα





«Το ανέμελο της ζωής»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 60x70
2013

Ανέμελη η ζωή πάλι προβάλλει,
στα παιδικά τα πρόσωπα το φως ανέμελο
παιχνίδια παίζει,
και γελά στα πρώτα χρόνια της ζωής,
που θα χαράξουν μνήμες όμορφες
πάντα να θυμούνται.





«Ο σπορέας»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
2013

Η αρχέγονη γη σε καλεί
στο πανηγύρι της γονιμοποίησης.

Η σπορά
ο ύψιστος σκοπός της ζωής.

Το όνειρο
η ζωή η ίδια να βλαστήσει,
τροφή πολύτιμη να δώσει
στων καιρών τα περάσματα.





«Το ξαπόσταμα ενός μετανάστη»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2013

Αποσταμένος απ’ της ζωής το διάβα,
είπες να ξαποστάσεις,
στην αγκαλιά του ύπνου
γλυκά να κοιμηθείς.

Τα όνειρα και οι σκοποί ξεθώριασαν,
κι εσύ βυθίστηκες
τη λύτρωση να βρεις
απ’ το βαρύ της ζήσης το φορτίο.

Μέσα σου είν’ τ’ όνειρο
γλυκιά παρηγοριά.





«Το ξεσπίτωμα»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
(αρχαία ελληνική τεχνική με τη μέθοδο
του γλασαριστού, κερί-βερνίκι)
2013

Πετάγεσαι με ορμή
απ’ τα χαλάσματα να βγεις απ’ την αποκοτιά
που σου ’λαχε να ζήσεις.

Στην αγκαλιά σφιχτά κρατείς
κομμάτι πιο πολύτιμο
απ’ τη δική σου την ζωή
στην λευτεριά της ζήσης
να διαβείς, το σπλάχνο σου να σώσεις
μέσα στο κούρσεμα των καιρών.





«Το κάλεσμα της ελπίδας μέσα από τα χαλάσματα»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2013

Κατάλευκα ντυμένα
στέκεστε στα συντρίμμια
που οι αγριότητες των καιρών
άφησαν πίσω τους μνήμες μακρινές
και σεις σύμβολα αιώνια της Ειρήνης
μέσα από τα συντρίμμια
καλείτε τη ζωή
ξανά ν’ αρχίσει
σαν κάποτε και πάλι
γλυκά για ν’ αγκαλιάσει.





«Ταξίδι στο άγνωστο»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
2013

Γεμάτες μνήμες
απ’ των ανθρώπων τους καημούς και τις χαρές
μείνατε στα συντρίμμια.

Για σας ξέμπαρκο δεν υπάρχει.

Πρέσβεις παντοτινοί
τις ιστορίες να διηγείστε.

Χαρές και λύπες και καημούς
στη μοναξιά, στη σιωπή, στην λησμοσύνη,
στου χρόνου τα περάσματα.





«Το νήμα της ζωής»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
(αρχαία ελληνική τεχνική με τη μέθοδο
του γλασαριστού, κερί-βερνίκι)
2013

Το νήμα της ζωής απλώνεται
για να χαράξει την πορεία της ζωής.

Μόχθος πολύς στη διάβαση αυτή,
καθώς σου έταξε η μοίρα.

Κάθε σου βήμα
μνήμες από χθες γεννά,
ελπίδες κι όνειρα για να περάσεις,
να δεις το φως της ζήσης,
να δώσεις και να πάρεις.





«Μνήμες από το Κάστρο της Ίμβρου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x60
(αρχαία ελληνική τεχνική με τη μέθοδο
του γλασαριστού, κερί-βερνίκι)
2013

Απόηχος απ’ το βάθος του χρόνου
γεμάτο φως και μνήμες.

Η ευτέλεια της ζωής
μέσα στου χρόνου τα περάσματα
έμειναν μνήμες ξέθωρες
μες τις κλαγγές της μάχης,
σε χρόνους ανίδωτους, δύσκολους και σκοτεινούς.

Τώρα αγέρωχο,
κρατάς τις μνήμες σου
βαθειά μεσ’ τα χαλάσματα,
για να διαβείς στο χρόνο,
τις ιστορίες σου να λες
που μένουν ανεξίτηλες
στο διάβα των καιρών.





«Χιονισμένο τοπίο της Ίμβρου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 40x50
2014

Ντύθηκες πάλι στα λευκά
γλυκιά πανώρια φύση.

Πλουμίδια και κεντήματα,
πολλών λογιών στολίδια
σκεπάσανε το σώμα σου
ως του γιαλού την άκρη,
κι όλος ο κόσμος γύρω σου
γέμισε από φως.





«Χωριό της Ίμβρου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 35x45
2014

Χωριά μας Ιμβριώτικα σμαράγδια σκορπισμένα,
σας λούζουνε με ευωδιές τα δένδρα τ’ ανθισμένα
και στις ποδιές σας σπάζουνε της θάλασσας ζεφύρια,
που σας κεντούν και σας φορούν κι άλλα στολίδια μύρια.

Φ. Τζαβάρα





«Ηλιοβασίλεμα από τον φάρο της Τενέδου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 30x40
2014

Πορφύρα ντυμένη η φύση,
μετρώντας την απόσταση του χρόνου,
μέσα στην αιώνια ομορφιά
κι εξέλιξη του Σύμπαντος,
αγκαλιάζοντας σφιχτά τον ορίζοντα.

Ταξίδεμα με μνήμες ντυμένες
σαν εωθινή ζωγραφιά
με πορφυρούς χιτώνες.

Εσύ αύριο πάλι να μας έρθεις
καινούργιο φως και νέες ελπίδες
να μας φέρεις.

Αυτό που σκορπάς στα Σύμπαντα
στων αιώνων το πέρασμα.





«Ο τρύγος στην Τένεδο»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 30x40
2014

Ήρθ’ ο τρύγος μες τ’ αμπέλια κι έφερε χαρές και γέλια,
νιοί και νιές με γέλια χίλια κόβουν τα γλυκά γλυκά σταφύλια.

Δες τα χέρια λες πετάνε τα κοφίνια ξεχειλάνε,
νάτα τώρα πήραν δρόμο στου κουβαλητή στου νιού τον ώμο.

Για το πατητήρι πάνε που ’ναι αυτοί που τα πατάνε,
κι από κει ο μούστος μέλι θα ’μπει μέσα στο μες το βαρέλι.

(στίχοι από παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι)





«Το πηγάδι»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 23x33
2014

Γύρω από τα πηγάδια πλέχτηκαν πολλοί μύθοι κι ιστορίες
συνδεδεμένα συχνά με στοιχεία της φύσης όπως νεράιδες και στοιχειά.





«Χαλάσματα φούρνου»
Πενάκι σε χαρτί, 14x19
2013

Στο παραδοσιακό φούρνο έψηναν οι άνθρωποι παλιά όλα τους τα φαγητά,
γι’ αυτό δεν υπήρχε σπίτι το οποίο να μη διέθετε δικό του.





«Ανεμόμυλοι»
Πενάκι σε χαρτί, 15x24
2013

Τώρα με πανιά και τα παράθυρα κλειστά
θλιφτές οι ώρες κι άσωστες, βραχνές μοιρολογάνε.

Τα κελαϊδίσματα σωπάσανε απ’ τα πουλιά
κι αντίλαλος δεν έμεινε, στης σκέπης μας την άκρη.

Φ. Τζαβάρα





«Παραδοσιακή βρύση»
Πενάκι σε χαρτί, 21x29
2013

Διαβάτη πιέστο χορταστά
το δροσερό νερό μου,
και γείρε να ξεκουραστείς
στον ίσκιο τον δικό μου

(από την λαϊκή μας παράδοση)

-----

Σκύψε να πιείς θεία δροσιά
κελαριστής πηγής
και θε ν’ ακούσεις με ρυθμό
τη λέξη αυτή που τραγουδάω φεύγοντας
Πατρίδα μου σε αγαπώ.

Φ. Τζαβάρα





«Εγκατάλειψη»
Πενάκι σε χαρτί, 22x38
2013

Έγειρ’ ο στύλος του σπιτιού
που ’μαστ’ακουμπισμένοι
μας πήραν και το πάπλωμα
που ’μαστε σκεπασμένοι.

(μοιρολόι της Ίμβρου)

------

Με θλίψη σ’ αποχαιρετώ
ψυχή σπιτιών ερημωμένη.

Σαν τ’ αδύναμο καλάμι σκιρτώ
για ό,τι αγαπητό πεθαίνει.

Φ. Τζαβάρα





«Κιούπι»
Υδατογραφία σε χαρτί, 26x27
2013

Έμεινες άδειο
δίχως ζωή,
χωρίς ελπίδα
και προσμονή
για να μετράς τις μνήμες.





«Για τη βρύση»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
2014

Η βρύση ήταν τόπος προμήθειας νερού:

Ποιός είδε ήλιο αποβραδίς
κι αστρί το μεσημέρι,
ποιός είδε κόρη ανύπαντρη
στη βρύση να γεμίζει

-----

Αλλά και τόπος συνάντησης, ακόμη και ζευγαριών:

Απόψε παραμόνευα
μ' ένα λαμπρό φεγγάρι
για να περάσει η αγάπη μου,
νερό να πάει να πάρει.

(από την λαϊκή μας παράδοση)





«Στη ρούγα»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
(αρχαία ελληνική τεχνική με τη μέθοδο
του γλασαριστού, κερί-βερνίκι)
2014

Ρούγα ήταν ο χώρος που μεσολαβούσε ανάμεσα στο σπίτι και τον δρόμο, δηλαδή ένα είδος αυλής.
Κυρίως απογεύματα και καλοκαίρια έσφυζε από ζωή.
Ήταν χώρος συνάντησης γυναικών που έπλεκαν ή κεντούσαν και κουβέντιαζαν,
αλλά και αντρών που συμμετείχαν στις συζητήσεις, καθώς και παππούδων και γιαγιάδων,
οι οποίες αφηγούνταν παραμύθια στα παιδιά.

Παροιμίες:
Αν δε τα ’λεγες κουμπάρα, δεν θα τα ’λεγα στην ρούγα
Κάθε μαχαλάς και τάξη, κάθε ρούγα και ζακόνι(=συνήθεια)
Άσχημη στην κούνια, όμορφη στην ρούγα





«Βουνό της Ίμβρου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 30x40
2014

Και σεις βουνά πονάτε τώρα
που μπρος σας έκλεισεν η μοίρα
στης νύχτας τη σιγή τη θύρα.

Και μόνα σκούζετε, βογγάτε
μα ποιος να νιώσει ότι πονάτε;

Φ.Τζαβάρα





«Ξαναχτυπούν τα σήμαντρα»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 27x17
2014

Καμπάνα μια αν έμεινε
πάλι ας ξαναχτυπήσει,
το Άσμα των Ασμάτων
πάλι για να αρχινήσει,
η νότα της ελπίδας
ξανά για ν’ αντηχήσει.





«Ανθισμένο τοπίο της Ίμβρου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 30x40
2014

Χώρα περήφανη ζεστή
γη μας ευλογημένη
βρίσκεσαι κάτω απ’ το ζυγό
κι όμως ανθίζεις και γεννάς
κι ας είσαι λαβωμένη.

Φ. Τζαβάρα





«Μνήμες»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 60x70
2014

«Μνήμες»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 50x70
2013

Τώρα σιωπή,
οι μνήμες μόνο μείνανε
να λένε τ’ όνομά σας
και ιστορίες και καημούς,
χαρές και κλάματα παιδιών
χαράγματα στους χαλασμένους τοίχους
και ιστορίες να μας λεν
και μνήμες περασμένων εποχών να διηγούνται.





«Το κάστρο της Τενέδου»
Ελαιογραφία σε μουσαμά, 30x40
2014

Ανεγέρθηκε πιθανόν τον 14ο αιώνα από τους Βενετούς, ενώ το 1807
καταστράφηκε από τους Ρώσους, για να ξαναχτιστεί το 1842 από τους Τούρκους.
Διέθετε, εκτός από αποθήκες πυρομαχικών, και αποθήκες
τροφίμων, καθώς και σύστημα άρδευσης.
Είχε ελληνικό νεκροταφείο, το οποίο καταργήθηκε το 1930,
απ’ όπου μαρμάρινες ταφόπλακες κι επιτύμβιες στήλες μεταφέρθηκαν
σε κτίσμα με αρχαιολογικά ευρήματα που υπάρχει εκεί.





«Τοπίο της Ίμβρου»
Υδατογραφία σε χαρτί, 15x22
2013





««Τοπίο της Τενέδου»»
Υδατογραφία σε χαρτί, 21x25
2013